Przeźroczysta łuska p. III

Dla zainteresowanych tematem polecam również lekturę części I i części II serii o przeźroczystej łusce.

Praca z rakietkami wiązała się z narzuceniem myśli twórczej założeń uogólniających postrzeganą rzeczywistość w stopniu wystarczającym do opisania powtarzalnych faktów. Lubię pisać takie zdania :).

W powszechnym obiegu są dwie hipotezy o przyczynie rakietkowości u gupików. Pierwsza mówi, że jest gen, który nadaje ogonkowi okrągławy kształt. Druga zaś mówi, że jest gen, który poprzez zmianę ilości określonych komórek pigmentowych niejako zmniejsza okazałe ogonki “delt” do rakietek.

Warto przy tym pamiętać, że obie są uogólnieniami, które narzuciliśmy myślom by jakoś sobie radzić w komunikacji z innymi i systematyzacją spostrzeżeń. Takich uogólnień, które wytłumaczą fenomen okrągłego ogonka jest znacznie więcej. Tak długo jak dzięki nim jakikolwiek hodowca będzie hodował ładne, w jego ocenie, gupiki – wszystkie będą dobre lub jak ktoś woli – prawdziwe.

“Logiczna spójność, zgodność z doświadczeniem oraz zwięzłość”. Taką definicję prawdziwości hipotezy podał kiedyś Einstein natchniony lekturą prac Poincara. Obie omawiane hipotezy są dobre bo są zgodne z doświadczeniem i spójne logicznie. Bardziej zwięzła jest pierwsza. Przyjrzymy się zatem aspektom rozwiązłości myślowej hipotezy drugiej.

“Istnieje gen, który poprzez redukcję ilości komórek guaniny zmniejsza okazałe ogonki delt do rakietek.”
Zgoła wydawać by się mogła owa hipoteza prostą i niezłożoną. Składa się ona z kilku sekretnych podhipotez charakteryzujących jej bardziej rozbudowaną formę. Najważniejszą z nich jest pochodzenie szerokich ogonków.
Czym zatem jest “delta”? Sprawa wydaje się oczywista niemniej warto tutaj przypomnieć najpopularniejszą wśród hodowców hipotezę. Mówi ona, że delta to nic innego jak miecz z dodanym zabarwieniem reszty płetwy ogonowej.

Ds/Ls + Cp = Broadtail
Ds/Ls – dwumiecz / dolny miecz.
Cp – zabarwiony ogonek
Broadtail – szeroki ogonek

Przykłady pięknych dwumieczy i dolnych mieczy można znaleźć w internecie bez problemów ale o co chodzi z tym zabarwionym ogonkiem?

Cp dzikiego typu (fot. Alan Bias)
Cp dzikiego typu (fot. Alan Bias)
Cp dzikiego typu (fot. Alan Bias)

Jak widać na powyższych obrazkach sama obecność genu Cp nie jest wystarczająca do powstania szerokiej, dużej płetwy ogonowej. Potrzeba jeszcze sygnału do natury, że oczekujemy od niej zwiększenia powierzchni płetwy. Hodowcy mają do dyspozycji sygnał w postaci wydłużeń powodowanych mieczowym wyrostkiem. Fajnie to obrazują historyczne zdjęcia.

Miecze (lewa kolumna); miecze + Cp (prawa kolumna)
Miecze + Cp
Cp dzikiego typu, miecze i na pozycji 7 – szeroki ogonek.
Na starych zdjęciach obecność dwumieczy jest wyrazista
Chociaż i u mnie dostrzegam wyraźną obecność miecza/y w niektórych liniach

Oczywiście czas płynie nieubłaganie i pojawiły się ekscytujące, dodatkowe sposoby poinformowania natury, że chcemy mieć ogonek znacznej wielkości.

Piękna samiczka ribbon (foto zapożyczyłem z japońskiej strony. Prawdopodobny autor to Akutsu Masanori (まさのりあくつさん))
Autor fotografii Akutsu Masanori (まさのりあくつさん)

Wiadomym jest z niezliczonej liczby przykładów, że gen przeźroczystej łuski nie jest w stanie wpłynąć na długość mieczowych wyrostków u dwumieczy czy dolnych mieczy.

Wedle powyższego wnioskowania (delta to mieczowe wyrostki + Cp) myślę, że gen przeźroczystej łuski nie ma znacząco większego wpływu na kształt płetw niż inne modyfikatory melanoforów (jak blond). Innymi słowy delty z genem przeźroczystej łuski to żaden problem.
Przezroczysta łuska objawia się czasem w fenotypie jako braki, swoiste wyrwy w błyszczącej pokrywie. Jest to jednak tylko jedna z kilku możliwych do zaobserwowania cechy tego genu. Przeźroczysta łuska, podobnie jak blond jest modyfikatorem melanoforów. Pozostałe jej cechy związane są przede wszystkim z ekspresją melaniny w fenotypie. Melanofory w przypadku fenotypów z przeźroczystą łuską zdają się preferować “górną” część rybki. Tak jakby jakaś siła zepchnęła je w stronę grzbietu. Gromadzą się także u nasady płetwy grzbietowej tworząc w dół jakby czarniawą łezkę.
Przyjrzymy się teraz fenotypom z genem przeźroczystej łuski by trochę on nam spowszedniał.

mozajkowa samiczka
mozajkowy samczyk
magenta
magenta
magenta
magenta
mozajka
mozajka
dolny miecz
dolny miecz

Przypomnijmy elementy składowe naszego rozważania. W liniach mieczowych nie zaobserwowane korelacji między długością wyrostków a obecnością genu przeźroczystej łuski. Ponieważ delty posiadają w “rodowodzie” miecze nie ma powodu by uważać, że w ich wypadku gen przeźroczystej łuski jednak skraca płetwę. Wobec tego skłaniam się ku hipotezie, która zakłada istnienie osobnego genu rakietki powodującego okrągławy kształt ogonka u gupików. Dla hodowcy delty oznacza to tyle, że nie ma potrzeby przejmowania się przeźroczystą łuską bardziej niż innymi genami autosomalnymi w genotypie (których długoterminowa koncentracja zazwyczaj ma negatywny wpływ na wielkość i wytrzymałość płetw).

Samczyk delta z przeźroczystą łuską. Wielopokoleniowa koncentracja genów autosomalnych (w tym przeźroczystej łuski) wpłynęła negatywnie na kształt płetwy ogonowej.
Samczyk delta z przeźroczystą łuską. Wielopokoleniowa koncentracja genów autosomalnych (w tym przeźroczystej łuski) wpłynęła negatywnie na kształt płetwy ogonowej.

Nie powinien również zaskakiwać fakt wykrycia w przyszłości kilku alleli odpowiedzialnych za efekt przeźroczystej łuski. Podobnie jak znanych jest kilka alleli genu blond, który również jest modyfikatorem melanoforów.
Na pytanie jakie inne geny faktycznie mogą wpływać na kształt “deltowej” płetwy ogonowej odpowiemy sobie w jednym z kolejnych postów… A za przykład posłużą nam mozaiki, które czasami w środkowej partii płetwy miewają wcięcia. Tak się często składa, że żółtawe.